Mae Addysg Bersonol a Chymdeithasol effeithiol yn paratoi pobl ifanc ar gyfer gofynion y gweithle yn yr 21ain ganrif

Web_Canvas_Foward_With_School.png

Yn hanesyddol, mae Addysg Bersonol a Chymdeithasol (ABCh) wedi cael ei hystyried yn ‘berthynas dlawd’ i rai o'r meysydd pwnc mwy prif lif megis llythrennedd, rhifedd, gwyddoniaeth a hanes. Yn ôl Daf Baker, sy’n arbenigwr datblygu cwricwlwm yn Agored Cymru:

“Mae llawer o ysgolion yn darparu Addysg Bersonol a Chymdeithasol wych.  Un o'r rhesymau pam nad yw’n ymddangos fel pe bai’r maes hwn yn cael lle amlwg yw bod Addysg Bersonol a Chymdeithasol wedi bod yn cael ei chyflwyno fel rhan o'r cwricwlwm sylfaenol ers nifer o flynyddoedd ac oherwydd bod hwn yn faes cwricwlwm anstatudol. 

“Ond, mae adroddiadau diweddar gan arbenigwyr gweithlu yn cefnogi’r farn fod ABCh barhaus yn hanfodol i baratoi pobl ifanc ar gyfer byd gwaith wrth i ddefnyddio technoleg a deallusrwydd artiffisial ddod yn bwysicach na sgiliau mwy 'traddodiadol’.    

“Oherwydd y newidiadau hyn, mae arbenigwyr yn teimlo bod angen i bobl ifanc ddatblygu sgiliau craidd y mae technoleg, peiriannau a deallusrwydd artiffisial yn ei chael yn anodd eu dyblygu, er enghraifft, sgiliau cyfathrebu, defnyddio empathi, a sgiliau sy’n datblygu a gwella'r gydberthynas rhwng pobl.  Mae sgiliau a gwybodaeth o'r fath yn cael eu dysgu fel rhan o ABCh effeithiol mewn ysgolion ond mae’n rhaid cyfleu pwysigrwydd ABCh i'r holl ysgol er mwyn sicrhau dealltwriaeth lawn o sut y mae’n cefnogi’r ysgol a’i disgyblion. 

“Mae newidiadau enfawr yn digwydd ym maes addysg yng Nghymru ar hyn o bryd.  Mae datblygiadau Cwricwlwm Cymru, sy’n seiliedig ar argymhellion Adroddiad Donaldson, yn mynd rhagddynt gydag Ysgolion Arloesi yn arwain y ffordd yng nghyswllt y chwe Maes Dysgu a Phrofiad (MDPh) allweddol. 

“Bydd y cwricwlwm ABCh newydd yn rhan annatod o'r holl Feysydd Dysgu a Phrofiad, gyda ffocws penodol ar y MDPh Iechyd a Lles.  Bydd hyn yn gwneud statws anstatudol, anorfodol ABCh yn rhan o'r cwricwlwm cenedlaethol - cam cyffrous a chwyldroadol sy’n rhoi’r un statws i ABCh ag, er enghraifft, Y Dyniaethau neu Ieithoedd Tramor Modern.

“Un enghraifft o'r datblygiadau hyn yw adolygiad Panel Arbenigwyr Llywodraeth Cymru o addysg rhyw a pherthnasoedd.  Mae'r adolygiad hwn bellach wedi’i gwblhau ac mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn yr holl argymhellion yn ffurfiol, gan gynnwys newid enw Addysg Rhyw a Pherthnasoedd i Addysg Perthnasoedd a Rhywioldeb.   

“Ar ben hyn, er mwyn cefnogi'r newidiadau dan sylw a'r anghenion o ran cwricwlwm sy'n datblygu ymysg dysgwyr yng Nghymru, mae Agored Cymru wedi creu ystod o gymwysterau ABCh ar Lefel 1 a Lefel 2 (pob un ohonynt cyfwerth â TGAU) y gall ysgolion eu defnyddio i ategu'r ddarpariaeth o ABCh ac ennill cymwysterau.

“Y 'safon aur’ ar gyfer cyflwyno ABCh yw ei hymgorffori ym mhob MDPh.  Er enghraifft, gellid trin a thrafod hanes hawliau merched fel rhan o Faes Dysgu a Phrofiad y Dyniaethau.  

“Serch hynny, er bod gwreiddio ABCh ar draws y cwricwlwm yn cael ei nodi fel ‘arfer blaenllaw yn y sector’, mae angen i ni fod yn ofalus.   

“Mae rhoi dull ysgol gyfan ar waith yn galw am gefnogaeth ac ymrwymiad gwirioneddol ar ran bob athro ac arweinydd uwch. Yn yr un modd, mae angen i amcanion dysgu ABCh gael lle cydradd ochr yn ochr â meysydd pwnc eraill, ystyriaeth sy’n bodoli mewn ysgolion a darparwyr addysg ers nifer o flynyddoedd.  Bydd y datblygiadau a ddaw yn sgil Cwricwlwm Cymru yn sicrhau hyn o'r diwedd.”

Mae newid yn bosibl, ac fe ddaw  gydag amser, ymrwymiad a chydweithrediad.  

I gael gwybod mwy am sut y gall Gwasanaeth Ymlaen ag Ysgolion Agored Cymru ategu'r gwaith o ddarparu ABCh mewn ysgolion, cysylltwch â Daf.Baker@agored.cymru neu cliciwch yma

Eitemau newyddion eraill